Átakasaga Norður-Írlands

Norður-Írland er lítið svæði með mikla sögu. Landslagið er magnað og Norður-Írar eru þrautseigt, gestrisið og skemmtilegt fólk með fallega og ríka menningu og þar spilar tónlistin sérstaklega stórt hlutverk. Í þessari ferð höldum við aftur í tímann til að skoðum söguna á þeim stöðum sem hún skapaðist.  Flogið er til Dublin og þaðan keyrt upp til Belfast. Borgin er enn töluvert skipt á milli þjóðfélagshópa, sem sést einna best í sögu Shankill Road og Falls Road og hverfunum í kring. Fánar, merki og tákn segja sína sögu og atburðir liðinna tíma eru útskýrðir á meðan borgin er könnuð. Heimamenn leiða hópinn í gegnum borgina þar sem jafnvel sakleysislegt götuhorn á sér mikla sögu. Stór hluti af menningunni, frásögnum og sagnahefð finnst á pöbbum Belfastborgar sem er tilvalið að kanna.

Frá Belfast er haldið í dagsferð um Armagh-sýslu, landamærasýsluna sem var þekkt sem „Bandit country“ þegar verst lét og var sá staður í heiminum sem breskir hermenn vildu síst vera sendir til á áttunda og níunda áratugnum. Fyrrum hermaður og fyrrum liðsmaður IRA leiða hópinn um sögufrægar slóðir Armagh sem gefur tækifæri til að fá ólík sjónarmið á atburðina, sem kjarnar nálgunina við þessa viðkvæmu sögu. Daginn eftir er Belfast kvödd að sinni og haldið til borgarinnar Derry sem var einn af miðpunktum átakanna sem markaðist ekki síst af atburðum Bloody Sunday árið 1972. Söguganga um Bogside og slóðir þessa örlagaríka dags og heimsókn á Museum of Free Derry láta engan ósnortinn. Fornir múrar borgarinnar og friðarbrúin yfir ána Foyle, tákn um von fyrir komandi tíma, verða einnig könnuð.

Frá Derry er haldið til Donegal sem er ekki aðeins þekkt fyrir að vera fallegasta sýsla Írlands eins og það leggur sig heldur líka vagga írskrar tónlistar. Stundum nefnd „gleymda sýslan“ því í Donegal hefur tíminn að vissu leyti staðið í stað. Stærstur hluti sýslunnar er Gaeltacht svæði, þar sem írska er daglegt talmál, öll skilti eru á írsku og mikilvægi tungumáls, menningar og hefða er í hávegum haft. Hér er kominn staður til að anda djúpt og hrífast af mögnuðu landslagi og sögu sem ber okkur margar aldir aftur í tímann. Í þorpinu Meenaleck verður komið við á kránni Leo’s Tavern, sem á sér ríka og merkilega tónlistarsögu og var uppeldisstöð fyrir margt af þekktasta tónlistarfólki landsins. Sagan er rakin og skoðað hvernig samtímaátök eiga oft rætur sínar að rekja til atburða sem áttu sér stað fyrir mörgum öldum. Hungursneyð sem reið yfir landið á 19. öld hafði gífurleg áhrif á þjóðina alla og komandi kynslóðir.

Síðasta stopp í Donegal er í Doagh Famine Village þar sem ótrúleg þrautseigja og ústjónarsemi venjulegs fólks er rakin í gegnum þessa miklu umbrotatíma, áhrif þeirra á komandi kynslóðir og skýrt frá hvernig þjóðin tókst á við komandi tíma. Frá Donegal er aftur haldið yfir Belfast, þá Dublin og þaðan til Íslands. 

• Leiðsögn um hverfi kaþólikka og mótmælenda í Belfast!
• Irish Republican Museum!
• Leiðsögn um atburðina á  Bloody Sunday í Derry!
• Museum of Free Derry!
• Lifandi tónlist!
• Alvöru pöbbar!
• Grianán of Aileach!
• Donegal, fegursta sýsla Írlands!
• Stórbrotið landslag!
• Dagsferð um Armagh – „Bandit Country“!
• Doagh Famine Village!
• Lítil sveitaþorp með stóra sögu!
• Leo’s Tavern!

Norður-Írland varð til í kjölfar frelsisstríðs og borgarastyrjaldar á Írlandi þar sem niðurstaðan varð sú að Írland yrði fullvalda ríki en stærsti hluti norðurhéraðsins, Ulster, myndi áfram tilheyra Bretlandi. Sex sýslur í norðaustur hluta landsins mynda Norður-Írland sem enn í dag er hluti af Bretlandi. Þessi skipting lagði grunn að áratugalöngum átökum sem spruttu upp úr samspili af félagslegri mismunun, stjórnmálum og þjóðernisvitund íbúa landsins. Óöldin á Norður-Írlandi, The Troubles, hófst árið 1968 og stóð í þrjá áratugi eða allt til undirritunar friðarsamkomulags árið 1998. Flestir muna eftir fréttaflutningi af flóknum átökum frá þessum tíma. Tali um mótmælendur og kaþólikka, sprenjuárásir og óeirðir, nokkuð sem friðarsamkomulagið náði að mestu að stöðva. Friður og réttlæti haldast ekki endilega í hendur á Norður-Írlandi og enn er fjöldi óuppgerðra mála frá mörgum hliðum sem hefur áhrif á þjóðarsálina og litar lífshlaup þjóðarinnar. Írar og Norður-Írar eru tónlistar- og sagnafólk en engu að síður hefur einskonar þagnarmenning litað stóran hluta þessarar fortíðar, nokkuð sem hægt og rólega er þó að breytast eftir því sem tíminn líður.

Krafa lýðveldissinna á Norður-Írlandi hefur frá upphafi verið að Írland og Norður-Írland verði sameinað í eitt ríki á ný á meðan sambandssinnar vilja halda tengslum við Bretland. Í fyrsta sinn eru raddir um sameinað Írland að verða fleiri og háværari beggja vegna landamæranna bæði meðal stjórnmálafólks og almennings og möguleikinn á þjóðaratkvæðagreiðslu um málið er álitinn raunhæfur kostur innan fárra ára. Í því ljósi fer kannski hver að vera síðastur að heimsækja Norður-Írland í þeirri mynd sem það er nú. Nýverið hefur framboð af sjónvarpsefni og kvikmyndum um fortíð og málefni Norður-Írlands aukist mikið sem hefur verið litið á sem leið til að fræða yngri kynslóðir um söguna og varpa ljósi á hana fyrir breiðari hóp. 

Margir hafa komið til Írlands en færri hafa lagt leið sína til Norður-Írlands sem þó gefur suðrinu ekkert eftir þegar kemur að gestrisni, stórbrotnu landslagi, ríkri sagna- og tónlistarhefð og frábærum mat og drykk. Norður-Írar eru nokkuð ólíkir fólkinu í suðri, sagan á eflaust þátt í því að húmorinn er aðeins svartari og gleðin er fundin í hversdagslegum hlutum, fjölskyldu, vinum og góðu spjalli á pöbbnum.

Í daglegu lífi er margt sem minnir á gamla atburði, sérstaklega í stærstu borgunum Belfast og Derry. Til að skilja Norður-Írland þarf að leyfa sér að horfa á þessa flóknu sögu út frá mörgum hliðum, persónulegri reynslu fólks og hvernig samfélög þróast eftir áratugalöng stríðsátök. 

Nokkrar staðreyndir um Írland 

• Norður-Írland samanstendur af sex sýslum í norðausturhluta Írlands
• Landið hefur verið hluti af Bretlandi frá 1921
• Íbúafjöldi Norður-Írlands er um 2 milljónir
• Það er ágætis regla að ræða ekki trú, stjórnmál eða fótbolta á pöbbnum
• Stór hluti sjónvarpsþáttanna Game of Thrones var tekinn upp á Norður-Írlandi
• Derry er einnig þekkt sem Londonderry, eftir því hver á í hlut, sem þá endurspeglar pólitíska afstöðu viðkomandi
• Hið ólánsama skip Titanic var byggt í Belfast
• Heilagur Patrekur, verndardýrlingur Írlands, er talinn vera grafinn í Downpatrick, um 35 kílómetra frá Belfast.
• Norður-írskur hreimur er sterkur og breytist verulega eftir því sem farið er um landið. Sérstök orð og orðatiltæki sem tilheyra aðeins þessu svæði eru stór hluti af talmáli fólks í daglegu lífi.
• Vegglistaverk í borgum og bæjum erum mikilvægt tjáningarform og ákveðin gerð af sagnaritun og pólitískri ádeilu.
• Rithöfundurinn C.S. Lewis ólst upp í Belfast og sótti innblástur til Mourne fjallanna þegar hann skrifaði ævintýri Narníu.
• Tebolli er álitið svarið við öllu, í gleði eða sorg, og hann skal ávallt þiggja með þökkum.
• „Sesh“ þýðir að fara á pöbbinn, hlusta á tónlist og hitta gott fólk

Fimmtudagur 10. september
Ferðadagur – Keflavík – Dublin – Belfast

Föstudagur 11. september
Belfast – Irish Republican History Museum – Hverfi og sögur kaþólikka og mótmælenda.

Laugardagur 12. september
Dagsferð til Armagh

Sunnudagur 13. september
Belfast – Derry – Bogside – Bloody Sunday – Museum of Free Derry

Mánudagur 14. september
Donegal – Grianán of Aileach – Gweedore – Leo’s Tavern

Þriðjudagur 15. september
Donegal – Doagh Famine Village – Omagh – Belfast 

Miðvikudagur 16. september
Ferðadagur – Belfast – Dublin – Keflavík

Ítarlegri dagskrá ferðinnar má finna hér fyrir neðan. 

Þessi ferð hentar þeim sem hafa áhuga á sögu, samfélagi og samtímapólitík og vilja kynnast frændum okkar Norður-Írum betur, hvaðan þeir koma og hvernig framtíð þeirra lítur út. Umfjöllunarefnið er á stundum þungt en fróðlegt en á móti kemur hlýtt viðmót heimamanna og stórkostleg náttúra á ferð um landsbyggðina.

Gist er á 4* hótelinu Hamton by Hilton í Belfast með morgunverði.

Öll herbergi hótelsins eru innréttuð með hlýlegum litum og búin fyrsta flokks húsbúnaði.

Í Derry verður gist á 4* Maldron Hotel Derry með morgunverði.

Öll herbergi hótelsins eru innréttuð með hlýlegum litum og búin fyrsta flokks húsbúnaði.

Gist verður á 4* Jackson’s Hotel Ballyboffey í Donegal-héraði. 

Öll herbergi hótelsins eru innréttuð með hlýlegum litum og búin fyrsta flokks húsbúnaði.

Vinsamlega athugið að ljósmyndir af gististöðum, sem birtar eru á heimasíðu Tíu þúsund feta, eru fengnar frá gististöðunum. Þær eru aðeins til þess að gefa hugmynd um útlit þeirra. Tíu þúsund fet bera ekki ábyrgð á því ef eitthvað hefur breyst á gististöðunum frá því að ljósmyndir voru teknar. Tíu þúsund fet stjórna ekki staðsetningu farþega innan gististaða. Athugið einnig að gististaðir geta breyst en þá er ávallt boðið upp á sambærilega gististaði eða betri.

Hjá Tíu þúsund fetum fara íslenskumælandi fararstjórar ávallt með í ferðirnar. Í ‏þessari ferð er ‏það Sólveig Jónsdóttir, stjórnmálafræðingur og rithöfundur, sem hefur sérhæft sig í sögu og stjórnmálum Írlands og Norður-Írlands og hefur góða innsýn í þjóðarsálina og sögu eyjunnar. Sólveig hefur miðlað sögum frá svæðinu í útvarpi, sjónvarpi og í rituðu máli og í ferðinni verður boðið upp á umræður og fræðslu um sögulegar staðreyndir, persónulegar frásagnir fólks, atburði og málefni liðinna tíma sem og dagsins í dag á Norður-Írlandi. 

Flug:

• Flug með Icelandair
• Flugvallagjöld og skattar

Farangur:

• Ferðataska 23 kg
• Handfarangur 10 kg

Hótel:

• Gisting á 4* hótelum

Fæði:

• Morgunverður

Akstur

• Akstur til og frá flugvöllum

Afþreying

• Allir auglýstir dagskrárliðir

Fararstjórn

• Vönduð íslensk fararstjórn
• Þjónusta staðarleiðsögumanna

Í nafni náttúrunnar

• Gróðursetning á trjám á Íslandi fyrir hvern farþega sem fer í ferðina

EKKI INNIFALIÐ

• Hádegis- og kvöldverður.
• Drykkir
• Valfrjálsir dagskrárliðir og annað sem ekki er tilgreint sem innifalið.
• Gistináttaskattur
• Ferðatryggingar
• Þjórfé

Fimmtudagur 10. september – Dublin – Belfast

Flogið er með Icelandair frá Keflavíkurflugvelli kl. 9:40 og lent kl. 13:15 í Dublin þar sem hópurinn tekur rútu norður á bóginn til Belfast.

Á leiðinni er farið yfir sögu skiptingar Írlands, stofnun Norður-Írlands árið 1921, uppruna IRA og þau félagslegu og pólitísku vandamál sem urðu kveikjan að áratugalöngum átökum. Í því samhengi er við hæfi að stoppa stuttlega í Drogheda, smábæ á landamærum Írlands og Norður-Írlands, sem á sér langa og flókna sögu í skugga átaka sem spanna ekki bara áratugi heldur aldir aftur í tímann.

Komið er til Belfast síðdegis og þá er tilvalið að kanna borgina með rólegri göngu um miðbæinn, áður en hafist er handa við að kryfja flóknari kafla sögu hennar daginn eftir. 

• Nauðsynlegt að hafa meðferðis: Vegabréf
• Innifalið: Rútuferð frá flugvelli til Belfast 
• Gisting: Hamton by Hilton

Föstudagur 11. september – Belfast – Irish Republican History Museum – Leiðsögn heimamanns

Eftir morgunverð er haldið á Eileen Hickey Irish Republican History Museum þar sem gefur að líta fjöldann allan af munum frá átökunum, allt frá vopnum IRA liða til fatnaðar og hluta sem varðveittust meðal fanga eftir veru í Long Kesh/Maze fangelsinu. Hver einasti hlutur á sér sögu þar sem fólk sem tók þátt í átökunum eða upplifði þau, eiga hlut að máli. Gengið er um götur borgarinnar og fararstjóri segir frá lífinu í skugga átakanna og hvernig samfélagið í borginni hefur mótast út frá þeim, réttlætingu átakanna út frá ólíkum hópum og stöðunni í dag.

Síðdegis er valfrjáls heimsókn í Ulster Museum, stærsta safn Norður-Írlands. 

• Nauðsynlegt að hafa meðferðis: Þægilega skó
• Innifalið: Morgunverður á hóteli. Sögutúr með heimamanni og aðgangur að safni og íslensk fararstjórn.
• Gisting: Hamton by Hilton

Laugardagur 12. september – Dagsferð um Armagh

Á tímum The Troubles var Armagh-sýsla sá staður í heiminum sem breskir hermenn vildu síst vera sendir til á áttunda og níunda áratugnum en svæðið gekk undir heitinu „Bandit country“ á þeim tíma.

Dagurinn er tekinn snemma og haldið til Armagh undir leiðsögn tveggja heimamanna, annar þeirra er fyrrum IRA liði en hinn breskur hermaður sem var sendur á svæðið á átakatímanum. Leiðin liggur meðal annars um Crossmaglen, Cullyhanna og Mullagbane áður en komið er aftur til Belfast snemma um kvöldið. 

• Nauðsynlegt að hafa meðferðis: Hlý föt og þægilegir skór og nasl fyrir ferðina
• Innifalið: Morgunverður á hóteli. Skoðunarferð með íslenskri fararstjórn ásamt leiðsögn heimamanna.
• Gisting: Hamton by Hilton

Sunnudagur 13. september – Belfast – Derry

Haldið til Derry og borðaður hádegisverður þegar þangað er komið. Borgin og sýslan var miðpunktur stórra atburða á meðan á The Troubles stóð og á vissan hátt má segja að Derry hafi orðið töluvert verr úti en Belfast í því samhengi. Einn afdrifaríkasti atburðurinn var án efa Bloody Sunday árið 1972 þegar breski herinn skaut 13 manns til bana í friðsamlegri mótmælagöngu kaþólikka í gegnum borgina. Þó meira en hálf öld sé liðin frá atburðinum hefur hann enn djúpstæð áhrif á eftirlifendur, samband íbúa borgarinnar innan samfélagsins og samband fólksins í landinu við Breta.

Við rekjum söguna í gegnum Bogside og Free Derry Corner áður en haldið er á Museum of Free Derry til að fá dýpri þekkingu á afleiðingum átakanna fyrir fólkið í Derry og á Norður-Írlandi öllu.

Friðarbrúin og yfir 400 ára gamlir borgarmúrar setja ríkan svip á borgina og um kvöldið gefst færi til að kanna borgina á eigin vegum.

• Nauðsynlegt að hafa meðferðis: Þægilegir skór
• Innifalið: Morgunverður á hóteli. Skoðunarferð með íslenskri fararstjórn.
• Gisting: Maldron Hotel Derry

Mánudagur 14. september – Derry – Donegal – Meenaleck

Frá Derry er haldið yfir landamærin, til Donegal sýslu þar sem fyrsta stopp er Grianán of Aileach, ævarfornt virki en bygging þess er rakin allt aftur til 6. aldar. Samkvæmt írskum þjóðsögum var virkið byggt af Dagda, æðsta guði þess tíma, sem reisti það í kringum gröf sonar síns, Aedh. Donegal er af mörgum talin fegursti hluti Írlands alls og stóð að mestu utan átakanna á sínum tíma en gegndi lykilhlutverki áður fyrr, meðal annars í frelsisstríði Íra. Tónlist og rík sagnahefð einkenna svæðið,  og í þorpinu Meenaleck í Gweedore (íbúafjöldi um 4500) má finna Leo’s Tavern, víðfrægan pöbb þar sem tónlistin hljómar í sinni tærustu mynd.

Gist verður í Donegal og kvöldið er frjálst til að skoða sig um. 

• Nauðsynlegt að hafa meðferðis: Vatn og nasl fyrir ferðina.
• Innifalið: Morgunverður á hóteli. Skoðunarferð með íslenskri fararstjórn.
• Gisting: Jackson’s Hotel Ballyboffey

Þriðjudagur 15. september – Donegal – Omagh – Belfast

Skæð hungursneyð lék Írland grátt um miðja 19. öld sem olli því að helmingur þjóðarinnar annaðhvort lést eða fluttist á brott og snéri aldrei aftur. Á seinni tímum hefur þessi atburður hlotið meira vægi í skilgreiningu á þróun samfélagsins á Írlandi. Við keyrum frá Donegal og upp til Inishowen þar sem Doagh Famine Village verður skoðað undir leiðsögn. Þar gefst gestum kostur á að sjá aðstæður fólks frá þessum tíma og heyra sögurnar um afdrif þeirra.

Að því loknu er haldið í átt að Belfast með viðkomu í smábænum Omagh og eftir sameiginlegan kvöldverð í Belfast gefst fólki kostur á að kveðja borgina að sinni með kvöldgöngu. 

• Nauðsynlegt að hafa meðferðis: Nasl og vatn á ferðalaginu
• Innifalið: Morgunverður á hóteli. Skoðunarferð með íslenskri leiðsögn og staðarleiðsögumanni. Rútuferð og aðgöngumiði í Doagh Famine Village

Miðvikudagur 16. september – Heimferð

Eftir morgunverð skrá farþegar sig út af hóteli og fara með rútu út á flugvöll í Dublin hvaðan flogið er aftur heim til Íslands kl. 12:15 og er áætluð lending á Keflavíkurflugvelli kl. 13:50

• Nauðsynlegt að hafa meðferðis: Vegabréf
• Innifalið: Rútuferð til flugvallar
• Gisting: Hamton by Hilton

Vinsamlega athugið

Ofangreind dagskrá er birt með fyrirvara. Tíu þúsund fet áskilja sér rétt til að breyta dagskrá ef á þarf að halda með tilliti til veðurs og annarra aðstæðna, að sjálfsögðu með heill farþega í fyrirrúmi.